Kennisbank
Radiatoren ontluchten, stap voor stap
Ontluchten doe je met een uitgeschakelde ketel, van de laagste verdieping naar de hoogste, en per verdieping van de radiator die het dichtst bij de ketel zit naar de verste. Daarna is de waterdruk gezakt en moet je bijvullen. Reken op een half uur voor een hele woning.
Wanneer moet je ontluchten?
Als een radiator bovenaan koud blijft terwijl hij onderaan warm wordt. Dat is het klassieke beeld van lucht in de radiator: het water komt er wel in, maar het bovenste deel is gevuld met lucht en die geeft geen warmte af. Ook een tikkend of klaterend geluid in de leidingen wijst op lucht.
Vaste momenten om het te doen zijn aan het begin van het stookseizoen en na elke keer dat je hebt bijgevuld. Bij het vullen komt er nu eenmaal lucht mee naar binnen, en die zoekt de hoogste punten van je installatie op.
Blijft een radiator ook na ontluchten koud, dan zit het probleem ergens anders: een kraan die vastzit, slib in de radiator of een installatie die niet goed verdeeld is. Dat staat uitgewerkt in radiator wordt niet warm.
Wat heb je nodig?
Je hebt geen gereedschapskist nodig. Dit is genoeg.
Zet de ketel uit en laat de installatie een half uur staan voordat je begint. Dat is geen overdreven voorzichtigheid maar de kern van de klus: met een draaiende pomp wordt de lucht rondgepompt en met een stilstaande pomp kan die naar boven, precies naar de nippel waar je hem eruit laat.
- Een ontluchtingssleutel, of een platte schroevendraaier bij nieuwere nippels
- Een doek en een bakje om water op te vangen
- Zicht op de manometer van de ketel
- Eventueel een vulslang, want je gaat daarna bijvullen
Waarom van laag naar hoog?
Omdat lucht stijgt. Begin je bovenin, dan laat je daar lucht ontsnappen, maar de lucht die nog in de benedenverdieping zit stroomt daarna alsnog omhoog en zit een uur later weer op dezelfde plek. Je bent dan twee keer bezig.
De werkbare volgorde is: begin op de laagste verdieping waar radiatoren hangen, ontlucht daar eerst de radiator die het dichtst bij de ketel zit en werk dan naar de verste. Ga daarna een verdieping omhoog en doe hetzelfde. Eindig bij de hoogste radiator in huis, vaak op zolder of in een badkamer.
Heb je een handdoekradiator of een radiator met een automatische ontluchter, sla die dan niet over. Automatische ontluchters kunnen vastzitten en zijn dan precies het punt waar de lucht blijft hangen.
Radiatoren ontluchten in zes stappen
Per radiator ben je een halve minuut bezig. Het wachten vooraf kost de meeste tijd.
Zet de ketel uit
Schakel het toestel uit of zet de thermostaat op de laagste stand, zodat de pomp stilstaat. Wacht twintig tot dertig minuten zodat de lucht naar de hoogste punten kan stijgen.
Zet alle radiatorkranen open
Draai elke thermostaatknop helemaal open. Zo kan het water overal bij en verplaatst de lucht zich naar de ontluchtingsnippel.
Begin onderin, dicht bij de ketel
Ga naar de laagste verdieping en pak de radiator die het dichtst bij de ketel hangt. De ontluchtingsnippel zit bovenaan, aan de kant tegenover de aanvoer.
Draai de nippel voorzichtig open
Een kwartslag is genoeg. Je hoort lucht sissen. Houd de doek en het bakje eronder, want zodra de lucht eruit is komt er water.
Sluit zodra er water komt
Draai de nippel dicht op het moment dat er een gestage waterstraal komt zonder gesis. Niet te hard aandraaien, de nippel is van messing en een beschadigde zitting gaat lekken.
Werk de woning af en vul bij
Doe alle radiatoren in volgorde van laag naar hoog. Kijk daarna op de manometer: de druk is gezakt. Vul bij tot de waarde die de fabrikant voorschrijft en zet de ketel weer aan.
Waarom moet je daarna opnieuw bijvullen?
De lucht die je eruit hebt gelaten nam ruimte in en hield mee de druk op peil. Is die weg, dan zakt de manometer. Dat is geen teken dat je iets fout hebt gedaan, het hoort erbij. Bij een woning met acht radiatoren kan de druk merkbaar wegzakken.
Vul bij tot de waarde die voor jouw installatie geldt. Die staat in het instructieboekje en ligt bij veel woningen koud rond 1,5 bar. Lees af bij een koude installatie. De volledige werkwijze staat in cv-ketel bijvullen.
Loop daarna nog een rondje. Bij een grote installatie komt er na het opnieuw opstarten soms nog wat lucht vrij, en dan ontlucht je de hoogste radiator nog een keer. Daarna is het klaar tot het volgende stookseizoen.
En vloerverwarming?
Dat werkt anders. Vloerverwarming ontlucht je bij de verdeler, waar de groepen op aangesloten zitten, en je doet dat groep voor groep met de andere groepen dichtgedraaid. Zo duw je de lucht door een enkele lus naar buiten in plaats van dat hij blijft rondzweven.
Is de verdeler niet duidelijk gelabeld of weet je niet welke afsluiter bij welke groep hoort, begin er dan niet aan. Een groep die per ongeluk dichtgedraaid blijft levert een koude kamer op waar je later lang naar zoekt. Laat het dan doen, of combineer het met waterzijdig inregelen, waarbij de doorstroming per groep meteen goed gezet wordt.
Er zit steeds opnieuw lucht in
Dan komt er ergens lucht binnen, en dat is een ander probleem dan gewoon ontluchten. De meest voorkomende oorzaken: een te lage waterdruk, waardoor de installatie op het hoogste punt lucht aanzuigt, een expansievat dat zijn werk niet meer doet, of een automatische ontluchter die niet sluit.
Een tweede spoor is corrosie. In een oudere installatie met stalen radiatoren en zuurstofrijk vulwater ontstaat gasvorming in het systeem. Dan blijf je ontluchten en verandert er weinig. Dat vraagt om een blik van een monteur, want de aanpak zit in het spoelen en het waterbeheer, niet in de nippel.
Hulp nodig? Bijvullen en ontluchten van de hele woning kost 75 euro exclusief btw, en dan wordt meteen gekeken waar de lucht vandaan komt.
Veelgestelde vragen over ontluchten
Moet de cv-ketel uit tijdens het ontluchten?
Ja. Zet het toestel uit of de thermostaat laag en wacht twintig tot dertig minuten. Met een stilstaande pomp stijgt de lucht naar de hoogste punten en krijg je hem er in een keer uit. Met een draaiende pomp pomp je de lucht rond.
In welke volgorde ontlucht ik de radiatoren?
Van de laagste verdieping naar de hoogste, en per verdieping van de radiator die het dichtst bij de ketel zit naar de verste. Eindig bij de hoogste radiator in huis, vaak op zolder of in de badkamer.
Hoe lang moet ik de ontluchtingsnippel openhouden?
Tot het sissen stopt en er een gestage straal water komt, meestal een paar seconden tot een halve minuut. Draai hem dan dicht, maar niet met kracht. Te hard aandraaien beschadigt de zitting en dan gaat de nippel lekken.
Mijn radiator blijft koud na het ontluchten
Dan zit het probleem ergens anders. Denk aan een thermostaatknop waarvan de pen vastzit, slib onderin de radiator of een installatie die niet goed verdeeld is. Controleer eerst of de knop nog beweegt door de kop eraf te halen.