Waterzijdig inregelen

In een woning zonder inregeling staan alle voetafsluiters helemaal open. De radiator in de woonkamer, kort achter de ketel, krijgt dan veel meer water dan hij kwijt kan: het stroomt er zo snel doorheen dat het er bijna net zo warm uitkomt als het erin ging. Ondertussen komt bij de radiator op zolder nauwelijks water aan. De bewoner zet dan de thermostaat hoger en de pomp op de hoogste stand, en daarmee is de rekening rond: het hele huis op tachtig graden om een enkele ruimte warm te krijgen.

Inregelen draait dat om. Per radiator wordt uitgerekend hoeveel warmte hij in die ruimte moet leveren en hoeveel liter water per uur daarbij hoort. Die doorstroming wordt ingesteld op de voetafsluiter, met een instelling die je op de meeste ventielen in een aantal slagen of standen zet. Bij vloerverwarming gebeurt hetzelfde op de verdeler, met de flowmeters op de aanvoer. Radiatoren dicht bij de ketel worden geknepen, de verste krijgen ruimte.

Het gevolg: het water blijft langer in elke radiator en geeft dus meer warmte af. Daardoor daalt de retourtemperatuur, en dat is het hele punt. Een HR-ketel haalt extra rendement uit het condenseren van de waterdamp in de rookgassen, en dat lukt alleen als het water dat terugkomt koel genoeg is. Bij zestig graden retour condenseert er weinig, bij veertig graden volop. Tegelijk kan de aanvoertemperatuur omlaag, mag de pomp een stand lager en verdwijnt het stroomgeluid. Meer over een radiator die niet meedoet staat in de kennisbank bij radiator wordt niet warm.

Het duidelijkst merkbaar is het in woningen met meerdere verdiepingen en radiatoren op verschillende afstanden van de ketel. Een rijtjeshuis uit de jaren zeventig of tachtig met een uitbouw en een zolderkamer is de klassieke situatie: beneden te warm, boven te koud, en een ketel die dat met brute temperatuur probeert te overbruggen. Is er later een uitbouw of dakkapel bij gekomen, dan klopt de oorspronkelijke verdeling helemaal niet meer.

Inregelen is bovendien de logische stap na een paar andere ingrepen. Na isolatie is de warmtevraag per ruimte veranderd. Na het vervangen van de ketel is het de manier om het rendement van het nieuwe toestel ook echt te halen. En het is de voorwaarde onder een modulerende thermostaat: pas als alle ruimtes bij een lagere aanvoertemperatuur warm worden, kun je die temperatuur ook echt verlagen.

Er is nog een reden die in Enschede meetelt. Woon je in een wijk waar een warmtenet of all-electric in beeld is, dan is een installatie die op lage temperatuur warm wordt precies de voorbereiding die je later nodig hebt, want een warmtenet en een warmtepomp leveren koeler water dan een gasketel. Verwacht wel geen wonderen aan een installatie die vol slib zit of waar radiatoren simpelweg te klein zijn: dan is eerst ontluchten en schoon water of een grotere radiator aan de beurt. De tarieven staan hieronder en op de tarievenpagina.